FAMILIELEDEN
Jantje Lubbers
Noorddijk 1916 - Tynaarlo 2004
x1 Jan Henri Luttje
x2 Albert van der Heide
dr van Evert Jan Lubbers
en Trijntje Schoonveld
Kinderen (tussen haakjes beroep vader) uit het huwelijk met Jan Henri Luttje:
1. Jan
2. Trijntje
Kinderen (tussen haakjes beroep vader) uit het huwelijk met Albert van der Heide:
1. T.
2. Trijntje Dina
In de gemeente Noorddijk werd op 17 december bij de familie Lubbers een dochter geboren, Jantje. Zij was het oudste kind van de uiteindelijk twee kinderen. Haar vader was timmerman. Hij is in staat zijn eigen woning te bouwen, en dat doet hij dan ook. Op Oosterhoogebrug, daar groeit Jantje op.
bron: Nieuwsblad van het Noorden (07 januari 1928)
1929/1930 Na de lagere school gaat zij naar de Industrieschool voor meisjes. Eigenlijk had ze graag naar de huishoudschool gewild, maar de Industrieschool had een wat hoger aanzien.
Klasse 1 (medio 1930)
Bevorderd van 1e naar 2e klasse (feb 1931)
Bevorderd van 2e naar 3e klasse (jul 1931)
Bevorderd van 3e naar 4e klasse (feb 1932)*
(*) Bij de Industrieschool voor meisjes aan de Kruitlaan in Groningen werd de vierjarige cursus ingevoerd aan het begin van het schooljaar 1932-1933.
Deze wijziging was een direct gevolg van de nieuwe bepalingen in de Nijverheidsonderwijswet, die destijds de structuur van het beroepsonderwijs voor meisjes in Nederland uniformiseerde. Met deze uitbreiding van de cursusduur kregen de leerlingen een uitgebreidere opleiding in vakken als naaien en andere industriële vaardigheden, ter voorbereiding op werk in bijvoorbeeld de Groningse confectie-industrie.
Een aantal cijfers uit het jaar 1927
Het aantal leerlingen van de driejarige dagschool en opleidingsklassen bedroeg op 1 Januari 1927 240, op 31 December j.l. 249 Verder waren aanwezig op 31 December:
Cursus costuumnaaien 53
Cursus linnennaaien 15
Damescursus costuumnaaien 8
Damescursus linnennaaien 1
Damescursus stofversieren 6
Avondcursus costuumnaaien 95
Avondcursus linnennaaien 46
Avondcursus verstellen 18
Cursus Kook- en Huishoudschool 40
Totaal 531
Het schoolgeld bleef bepaald op f 40 per jaar, terwijl aan 22 dit jaar toegelaten leerlingen geheel of gedeeltelijk vrijstelling van schoolgeld werd toegestaan.
Ieder had zijn eigen zuil. Ging je niet naar het openbare onderwijs, dan was er vaak een Christelijke variant. Zo niet in dit geval. Men liep wel rond met plannen. Het is interessant om te zien hoe kerkelijk opgevoede gezinnen tegen dit soort onderwijs aankeken...
In de eerste plaats meende spr., dat een Ohr Industrieschool reeds op haar plaats is, alleen al. omdat Christeny ouders hunne kinderen op de school liefst in de sfeer houden van het gezin, vooral op den leeftyd, wanneer de meisjes een Industrieschool bezoeken. Waar dat juist de leeftyd is. waarop de kinderen als t ware op zoek zijn naar iets anders, hebben ze dan dubbel een goede leiding noodig. M In de tweede plaats noemde spr. den invloed van de meisjes onder elkaar. Vooral in onzen tüd, waar alles zich veel scherper toespitst, is daar een groot gevaar, zei spr. Kinderen uit Christelyke gezinnen komen dan in aanraking met meisjes van allerleirichting, waardoor hen op jongen leeftyd dingen bijgebracht worden, waarnaar menigmaal zeker hun hart zal .uitgaan, doch welke niet goed zijn Voor haar verdere out? • wikkeling.
bron: Nieuwsblad van het Noorden (17 februari 1928)
Op de Industrieschool had Jantje nog de vakken naaien en breien gehad. Aanvankelijk had ze ook wel coupeuse willen worden, maar dat was er nooit van gekomen, wel was ze heel handig met naald en draad geworden. Als het modetijdschrift de Marion kwam, mocht je uitzoeken wat je zou willen hebben. Ook truien kon ze breien, met de meest ingewikkelde patronen, niets was te gek of te moeilijk. En ook sokken breien deed ze graag. Ze had zich aangesloten bij een handwerkclubje.
Jantje, een jonge vrouw, die het leven wel aandurft. Die zo haar dromen en verwachtingen heeft van het leven. Zij leert de liefde kennen. Ze trouwt. En uit het huwelijk worden twee kinderen geboren; T. en Jan. Alleen sterft Jan al na een jaar. Je kind loslaten, wat een verdriet. Maar Jantje heeft meer zorgen aan haar hoofd, want haar huwelijk strandt. Dat heeft op zich al het nodige verdriet gegeven, en nu moet ze opeens wel heel veel loslaten. Je kind verliezen, je echtgenoot, je echtelijke staat, je zelfstandigheid, je woning. Jantje gaat samen met T. terug naar haar ouders, en blijft voorlopig wonen op de oude vertrouwde plek. Ze gaat weer aan het werk. Ze verdient de kost als buffetjuffrouw, bij de hotel W.E.E.V.A., bij Frigge-Express en bij hotel-restaurant Koos Kerstholt, bekende namen in de stad Groningen.
bron: Nieuwsblad van het Noorden (18 september 1930) (beide foto's)
(AI-bewerking) (beide foto's)
De Volksgaarkeuken
In de gisteren gehouden vergadering van Aandeelhouders der N.V. De Groninger Volksgaarkeukens en Kosthuizen, alhier, werd-verslag uitgebracht over het boekjaar 1929. (...) De gebouwen en inventaris verkeeren in den besten staat van onderhoud. De groote nieuwe uitbreiding, bestaande uit een geheel nieuw gebouw zwettend aan het thans bestaande, waarin plm. 80 logeerkamers, allen voorzien van centrale verwarming en stroomend water, zal binnen niet te langen tijd geheel in gebruik worden genomen. Het ligt in de bedoeling van het bestuur de inrichting in het vervolg Woon- en Eethuis voor Allen, bij verkorting WEEVA, te noemen. De heer H.C. van Waveren en zijne echtgenoote hebben als directeur en directrice hun ambt met ijver en toewijding vervuld. Zij werden daarin hoffelijk bijgestaan door het echtpaar Hollander. Voor reinheid der inrichting en goede behandeling der vele gasten werd als steeds zorggedragen.
bron: Nieuwsblad van het Noorden (22 maart 1930)
Hotel W.E.E.V.A.
het is niet dat, maar zou kunnen... NvhN (11 apr 1933)
Frigge's Express
1937 vernieuwd
Groninger dagblad (18 februari 1939)
Frigge’s Express verdwenen
Veertien man ontslagen
Frigge's Express, de eetgelegenheid aan de Carolieweg, is gisteren voor het publiek gesloten. Naar wij vernemen was de exploitatie van deze zaak economisch niet langer verantwoord. Veertien leden van het personeel zijn ontslagen of zullen binnenkort ontslagen worden. Men heeft nog geen beslissing genomen over de toekomstige bestemming van de zaak. Men denkt aan een bar of een nachtsociëteit, die o.a. het internationale publiek zal moeten trekken.
NvhN 1 apr 1953
Frigge’s Express werd heropend
Hoewel de directie van Frigge enige weken geleden meedeelde, dat Frigge's Express zou worden opgeheven, is deze zaak — zij het iets gemoderniseerd en opgeknapt — gisteren heropend. De plannen, die men met het pand had, zrjn n.l. niet op korte termijn verwezenlijkt kunnen worden. Frigge's Express zal meer dan ln het verleden nauw verbonden zijn met Grand Hotel Frigge, hoewel ook de eigen keuken wat is verbeterd. De leiding van de zaak berust thans bij mevrouw Bettonville, die vroeger de scepter heeft gezwaaid in de studentensociëteit en in Hotel Friesland.
NvhN 20 apr 1953
Restaurant Koos Kerstholt
OPENING CAFé RESTAURANT KOOS KERSTHOLT
De voormalige Lunchroom van Koos Kerstholt is in een nieuw kleed gestoken. Na een grondige restauratie is de zaak op waarlijk fraaie wijze omgetoverd in 'n café restaurant, waar men naast een kopje thee of een Bols, thans ook een goede maaltijd of een hartig hapje kan bestellen. Toen wij gistermiddag in de in een bloemenzee herschapen zaal, de heer Kerstholt opzochten om hem ter gelegenheid van de opening van zijn zaak geluk te wensen vonden wij hem temidden van talrijke aanwezigen, die allen hetzelfde kwamen doen. Allen waren vol lof over het smaakvol ingerichte interieur, dat getuigt van het feit, dat de heer Kerstholt in zijn poging om van zijn nieuw ingerichte zaak een unicum in Groningen te maken, volkomen is geslaagd.
bron: Ons Noorden (29 maart 1947)
Uit de documenten rond de afhandeling van de scheiding tussen Jan Henri Luttje en Jantje in 1947 kwamen een aantal gebeurtenissen naar boven.
Zo woonde Jantje op A 195 Oosterhoogebrug, het adres van haar ouders.
Ze is dan buffetjuffrouw en haar inkomsten bedragen fl. 24,- per week (geen vermogen)
Jan woont op B 24 Euvelgunne.
Hij is dan boekhandelaar en zijn inkomsten bedragen fl. 12,- per week (geen vermogen)
De aanleiding van de scheiding wordt ook uitvoerig besproken door de advocaat van Jantje:
"Jantje heeft een ongelukkig huwelijk gehad; is bedrogen door haar man, door vleeschelijke gemeenschap met een andere vrouw en hij heeft aldus overspel gepleegd. Ze is meer dan treurig bejegend door haar man. Er werd door hem met boeken naar haar gegooid. Hij sloeg haar met een stok, hij sloeg met de vuist in haar gezicht. Ze werd aldus bloedend verwond. Ze was ziekelijk en leed aan TBC. Ze werd door haar man uitgescholden voor al wat leelijk is. Haar man had een intieme, althans ongeoorloofde betrekking met mejuffrouw Jantina Kuipers."
"Jan heeft een intieme althans ongeoorloofde betrekking aangeknoopt met een buurmeisje die de huishouding van de partijen heeft verzorgd." (Of het hier gaat om nóg een ongeoorloofde relatie, of dat dit Jantina betreft, hoop ik nog te ontdekken).
De scheiding werd in een vonnis van 21 februari 1947 uitgesproken door de arrondissementsrechtbank in Groningen.
Uit de stukken blijkt verder dat in 1944 Jan's inkomen fl. 35,- per week was. In 1945 vanwege oorlogshandelingen fl. 30,- per week. Er werd toen (...) beslag gelegd op alle incidenteel toebehoorende goederen waaronder zijn handelsvoorraad. De omstandigheden zijn zo (1947) dat Jan op crediet geen nieuwe handelsvoorraad aan kan schaffen. Jan heeft geen vermogen.
Vader Evert wordt voogd over de dochter van Jantje. Jantje had geen genoegzame inkomsten. Jan naar matige schatting van de Voogdijraad, een wekelijkse verdienste van fl. 60,- genietend, althans kán genieten. Zodat fl. 25,- per week voor levensonderhoud van Jantje zeker niet te veel mag heten. En voor haar (toen nog) beide kinderen, bij vooruitbetaling te voldoen. In 1947 zou Jantje per week fl. 40,- verdienen als buffetjuffrouw bij de W.E.E.V.A. Ze is volgens Jan dan ook goed in staat de opvoeding te betalen.
Een Jantina Kuipers: te gron zal dinsdag 21 oct 1947 terecht staan. (verzetszaak) nvhn 20 10 1947
uitspraak: beschuldiging vervallen. nvhn 04 11 1947
Onzeker of dit de bewuste Jantina Kuipers betreft, moet ik nog verder naspeuren.
bron: www.marhisdata.nl
(AI bewerking)
Jantje deed haar werk met liefde, soms ging ze bijvoorbeeld mee op proefvaart. Als er een schip ten doop werd gehouden, was er zo'n proefvaart, met daarbij een buffet aan boord. Jantje werkte dan met plezier; een pronte vrouw, met een keurig wit schort. Er is nog een mooie oude foto van.
Rechts Jantje
(Familiearchief Lubbers - AI bewerking)
ST. WALBURG - ID 5920
Date/Name Ship 1952-02-22 ST. WALBURG
Manager: Kamp's Scheepvaart- en Handelmaatschappij N.V., Groningen, Groningen, Netherlands
Eigenaar: V.o.F. Rederij St. Walburg, Groningen, Groningen, Netherlands
Shareholder: Geert Kornelis Poelman, Mr. Klaas Roelof Reitsema (belastingconsulent), Dr. Harm Evert Rookmaker (arts), Gerrit Jan Willem Hofstee, Gerrit Veenma
Homeport / Flag: Groningen / Netherlands
Callsign: PHUE
27 november 1951, als stalen motorschip in aanbouw, nog zonder naam, (bouwnummer 159), liggende te Martenshoek, door A. Kraaijema, scheepsmeter te Groningen, van haar brandmerk voorzien door het inbeitelen van 2677 Z GRON 1951 op het achterschip aan S.B. zijde in achterkant dekhuis op verhoogd achterdek, 2.40 m. uit hekplaat, 0.35 m. uit lengteas en 1.50 m. boven dek.
05 december 1951, Het Vrije Volk (01 dec 1951): Tewaterlating „ST WALBURG". Bij de scheepswerf „Voorwaarts" van de heer E. J. Hylkema te Hoogezand vond Zaterdagmorgen de geslaagde tewaterlating plaats van het kustvaartuig „St. Walburg", bestemd voor de rederij van deze naam, gevestigd te Groningen. Het schip meet ca 700 ton d.w. Het zal worden uitgerust met een 500 pk M.A.K.-dieselmotor. De bouw, vindt plaats onder toezicht van Klasse Bureau Veritas en Scheepvaartinspectie, onbeperkte vaart. De „St. Walburg" krijgt twee masten, 3-tons laadgereid -en Uetersenerlleren (electrisch) Het schip is van het gladdektype. -De voornaamste afmetingen zijn: lengte over alles 52.20 meter lengte tussen de loodlijnen 48 meter, breedte op de spanten 8.40 m. en holte 3.56 m. De kiel zal worden gelegd voor een kustvaartulg van dezelfde grootte, bestemd voor Spliethoff's Bevrachtingskantoor te Amsterdam. In dit schip zal een 400 pk Werkspoor-motor worden geplaatst.
23 februari 1952, Nieuwsblad van het Noorden (23 feb 1952): Op de Eems vond de goed geslaagde proefvaart plaats van het nieuwe motorkustvaartuig St. Walburg, dat bij de scheepswerf „Voorwaarts"van E. J. Hylkema te Martenshoek (Gr.) werd gebouwd voor rekening van de rederij St. Walburg te Groningen. De St. Walburg is van het gladdektype, meet 700 ton d.w. (488 b.r.t.) en is uitgerust met een 500 pk. motor, waarmede tijdens de proefvaart een snelheid werd behaald van 11 mijl. De bouw geschiedde onder klasse Bureau Veritas met certificaat Scheepvaart Inspectie voor de onbeperkte vaart (certificaat houtvaart). De St. Walburg zal in Delfzijl aardappelmeel laden voor Goole.
bron: www.marhisdata.nl
Albert van der Heide... Hij is weliswaar een aantal jaren jonger dan zij, maar dat maakt hen niet uit. Zij durven een leven samen wel aan. Ook Albert komt op Oosterhoogebrug wonen. Ook uit dit huwelijk worden twee kinderen geboren. Ze verhuizen naar Hoogkerk. Er wordt opnieuw verhuisd als oma van der Heide overlijdt. Het gezin èn opa verhuizen allemaal naar een grotere woning. Jantje zorgt voor haar gezin en voor haar schoonvader.
Jantje is als moeder en huisvrouw van het ouderwetse type. En dat ouderwets is hier positief bedoeld. Degelijk, warm, liefdevol en vol inzet. Voor haar twee jongste dochters was zij een relatief oude moeder, maar dat was aan niets te merken. Vol energie stak zij - ook buiten de deur - de handen uit de mouwen, om zo - financieel gezien - wat extra armslag te hebben. Dat resulteerde in een huisje in de Zuurse Duinen in Roden. Ook de weekenden konden daar worden doorgebracht. Later kwam het huisje in Zuidlaren, een tenthuisje, die in het voor- en najaar moest worden opgezet en afgebroken. Nog weer later kwam de sta-caravan (Tienelsheem). En via de personeelsvereniging van Albert was de sjoelclub favoriet.
Albert, die in 1986 opeens ziek geworden was, het was begonnen met een arm, die hij niet meer goed kon bewegen. Hij werd opgenomen en onderzoeken volgden. Toen bleek dat zijn halsslagaders dichtgeslibd waren. Er was niets meer aan te doen geweest, en Albert stierf vier dagen later. Hij was al gedeeltelijk afgekeurd, vanwege zijn zwakke bloedvaten. Samen hadden ze het goed gehad. Samen hadden ze de kinderen grootgebracht, en door hun grote inzet waren er extra mogelijkheden geweest, het zomerhuisje. Er was tijd en ruimte gekomen om met z'n tweetjes op vakantie te gaan en zo nog één en ander van de wereld te zien. Ze hadden kunnen genieten van simpele zaken als samen vissen, hij turend naar de dobber en zij met een breiwerkje, of iets om te lezen of te puzzelen. En nu, nu was Albert er opeens niet meer. Wat een slag was dat. Jantje die een stuk ouder was dan hij, had altijd gedacht, dat zij als eerste zou gaan en nu stond zij er opeens alleen voor. Dat was een vreemde gewaarwording.
Ook bleek dat dochter Dineke de constitutie van haar vader had overgenomen. Ook kwetsbare bloedvaten, dat maakte dat zij ook al vroeg in de WAO kwam. Eén en ander had de nodige zorgen gegeven. Jantje deed haar best haar leven zo goed mogelijk in te richten. Alleen het traplopers werd steeds moeilijker, daarom werd verhuisd naar een bejaardenwoning in Vinkhuizen. Van daaruit kon zij nog met de bus naar Hoogkerk, naar haar clubje. En bij de zomerdag, bleef de caravan, haar verblijfplaats. Lekker buiten, zonaanbidster die zij was.
1955 Euvelgunnerweg Noorddijk
<1974-1986 Van Ewsumstraat 16 Hoogkerk
1986 Marmerstraat Groningen
Schoenerstraat Hoogkerk
Tienelswolde Zuidlaren
bron: Nieuwsblad van het Noorden (12 september 1955)
bron: Nieuwsblad van het Noorden (15 februari 1993)
Maar haar leven werd opnieuw grondig verstoord, met opnieuw verdriet. Want op een ochtend blijkt dat zowel Dineke als Dennis in hun slaap zijn overleden ten gevolge van koolmonoxidevergiftiging. Het lijkt onvoorstelbaar, maar toch kon het gebeuren. Weer een kind verliezen èn een kleinkind. Geen woorden voor. In onze taal hebben wij bepaalde woorden voor mensen die bepaalde verliezen lijden, wij kennen woorden als wees, weduwe en weduwnaar. Maar voor iemand die een kind verliest, daar hebben wij letterlijk geen woord voor. Twee keer een kind verliezen, met vijftig jaar daar tussen geen benijdenswaardige positie.
De dood en het sterven van Dineke en Dennis lijkt als je nu achteraf terugkijkt op haar leven als het ware een breekpunt geweest te zijn. Alsof haar leven vanaf dat moment steeds verder af gleed. Met steeds diezelfde vragen. "Hoe oud zou ie nu zijn'?" en "Wat zou er van hem zijn geworden?"
bron: Nieuwsblad van het Noorden (16 februari 1993)
Jantje was in de loop van de jaren van Jantje, mam, oma geworden. Van vijf kleinkinderen, de jongste was van Dineke, nl. Dennis. En als de eigen kinderen geboren zijn, verdeeld over de tijd, kan het haast niet anders dan dat de kleinkinderen ook verdeeld over de tijd geboren worden. Ook dat geeft zo heel verschillende herinneringen. Dennis was indertijd veel met zijn moeder bij oma in Vinkhuizen geweest. Dineke had haar moeder daar vaak bijgestaan. Toch werd nog weer verhuisd naar Hoogkerk, weer terug in het vertrouwde dorp, in een spiksplinternieuwe woning, alles gelijkvloers. Heerlijk vond ze het.
Deze pagina bevat delen van een rede zoals die gehouden is tijdens de uitvaart van Jantje.