Groninger Gedenkwaardigheden – Maarhuizen
Wat eeuwenoude grafstenen vertellen over de bewoners van Maarhuizen
Op het kleine kerkhof van Maarhuizen, gelegen op een oude wierde in het Groninger landschap, liggen de herinneringen aan verschillende eeuwen dorpsgeschiedenis dicht bij elkaar. Hoewel de kerk inmiddels verdwenen is, vertellen de overgebleven grafstenen nog altijd iets over de mensen die hier leefden, hun families, hun bezittingen en hun geloof.
Een belangrijk deel van deze geschiedenis is vastgelegd door A. Pathuis in zijn boek Groninger Gedenkwaardigheden – Teksten, wapens en huismerken van 1298–1814. Daarin beschreef hij de grafschriften, familiewapens en huismerken die op oude Groningse grafmonumenten werden aangetroffen.
De vermeldingen over Maarhuizen bestrijken een periode van bijna twee eeuwen. Samen vormen ze een bijzonder inkijkje in het leven van de bewoners van deze kleine gemeenschap.
De oudste grafstenen
De oudste nog aanwezige grafsteen op het kerkhof is die van Berent Eppens, overleden op 8 januari 1636. Zijn steen draagt een wapen met een halve adelaar, drie klaverbladen en een afzonderlijk huismerk. Deze symbolen komen ook op verschillende andere grafstenen terug.
In de daaropvolgende decennia verschijnen meer namen. Zo werd in 1642 Ayl Merten begraven, de vrouw van Adelf Reinders. In 1648 volgde Ritse Jacobs, wiens grafsteen eveneens bijzondere heraldische kenmerken vertoont. Zijn vrouw Nieske Heerens overleed in 1665 en wordt op haar grafsteen verbonden met Alinkxhuizen, een van de oude behuizingen in de omgeving.
Ook de namen van Roekes Clasen en Grietje Jacobs keren terug. Grietje overleed in 1688, Roekes drie jaar later. Op hun grafstenen werd hetzelfde huismerk gebruikt, een tastbare herinnering aan hun onderlinge verbondenheid.
De grafschriften geven daarmee niet alleen namen en sterfdata prijs. Ze maken ook zichtbaar welke gezinnen en families gedurende langere tijd in Maarhuizen en omgeving leefden.
Eye Berents en de familiegeschiedenis
Voor mijn eigen onderzoek is vooral de grafsteen van Eye Berents van betekenis. Hij overleed op 14 december 1737, in zijn 65e levensjaar. Zijn grafsteen vormt het oudste tastbare aanknopingspunt in de geschiedenis van mijn rechtstreeks bewezen familielijn.
Op de steen is een gedeeld wapen aangebracht, met een halve adelaar, een huismerk en drie klaverbladen. Als bijbelverwijzing staat Openbaring 14:13 vermeld, een tekst die ook op verschillende andere grafmonumenten voorkomt.
Juist de overeenkomsten tussen de wapens en huismerken van Eye Berents en die van eerdere bewoners maken het kerkhof interessant. Ze roepen vragen op over mogelijke familiebanden, grondbezit en de onderlinge verhoudingen binnen de gemeenschap.
Dat dergelijke symbolen terugkeren, bewijst op zichzelf geen verwantschap. Maar het laat wel zien hoe belangrijk familietradities, herkenningstekens en maatschappelijke positie in deze periode konden zijn.
Boeren, bestuurders en hun families
Verschillende grafstenen verwijzen naar de boerderijen en behuizingen rondom Maarhuizen. Namen als Ernstheem, Lutke Saaxum en Wildevelt komen in de inscripties voor en verbinden de overledenen met plaatsen waar generaties lang werd gewoond en gewerkt.
Zo overleed Jacob Eeuwes Knol in 1747, nadat hij op Ernstheem had gewoond. Luirt Luirts, verbonden met Lutke Saaxum, stierf in 1743. Ook Klaas Luirts Saaxma, overleden in 1779, wordt met deze plaats in verband gebracht.
Niet alleen het boerenleven wordt zichtbaar. Sommige bewoners vervulden ook bestuurlijke en kerkelijke functies.
Garmt Wyrsema, overleden in 1763, was schepper van Obergum en Maarhuizen en ouderling van de plaatselijke gemeente. Bijna twintig jaar later, in 1781, overleed Claas Wiersema, die eveneens als schepper van Obergum en ouderling van Maarhuizen wordt vermeld.
Hun grafstenen herinneren aan een tijd waarin bestuur, grondbezit en kerkelijk leven nauw met elkaar verweven waren.
Verdriet achter de namen
Tussen de grafschriften bevinden zich ook herinneringen aan verdriet en verlies. Vooral de kindersterfte, die in vroegere eeuwen een voortdurende werkelijkheid was, wordt op enkele grafstenen pijnlijk zichtbaar.
In 1760 verloren Claas Wyrsema en Geesyna Bolt binnen enkele dagen twee zoontjes. Nycolaaus was nog geen drie maanden oud, terwijl zijn broertje Garmt nog maar in zijn tweede levensjaar was.
Het gezin werd opnieuw door verlies getroffen. In 1767 overleed zoon Cornelis, slechts enkele maanden oud. In 1774 stierf opnieuw een zoon met de naam Garmt, ditmaal in zijn dertiende levensjaar.
Ook andere grafstenen herinneren aan jonge levens. Zo overleed in 1730 Meynt Hendrix op zeventienjarige leeftijd en in 1732 Cornelis Wyrsema, zoon van Garmt Wyrsema, op ongeveer elfjarige leeftijd.
Wat in een genealogisch overzicht niet meer dan een naam en twee jaartallen lijkt, krijgt door zulke inscripties een veel menselijker betekenis. Ze vertellen over gezinnen die kinderen verloren, ouders die achterbleven en het geloof waarin men troost probeerde te vinden.
Geloof en symboliek
Het christelijke geloof neemt op vrijwel alle grafstenen een belangrijke plaats in. De teksten spreken herhaaldelijk over het leven na de dood, de hoop op de wederopstanding en de verwachting van een hereniging met overleden dierbaren.
Naast bijbelteksten bevatten sommige stenen uitgebreide gedichten, waarin verdriet, berusting en geloof met elkaar worden verbonden.
Ook de afbeeldingen dragen een eigen betekenis. Zo komt bij verschillende leden van de familie Wyrsema een pelikaan met jongen voor. In de christelijke beeldtaal is de pelikaan een bekend symbool van zelfopoffering en zorg.
Op andere grafstenen verschijnen harten, pijlen, klaverbladen, adelaars en huismerken. Deze symbolen konden een religieuze, persoonlijke of heraldische betekenis hebben. Soms verwijzen ze naar een familie of bezit, maar zonder aanvullend onderzoek kan hun precieze betekenis niet altijd worden vastgesteld.
De laatste vermeldingen
Tegen het einde van de achttiende eeuw blijven de grafstenen getuigen van het leven in de omgeving van Maarhuizen.
Zo werden Jacob Hindriks Wildevelt, overleden in 1780, en zijn vrouw Gepke Derks, overleden in 1783, op het kerkhof begraven. Ook hun zoon Derk Jacobs Wildeveld, die in 1792 overleed, wordt in de beschrijvingen genoemd.
In 1797 volgde Menste Cornelis, de jonge echtgenote van Meint Jacobs. Haar grafschrift bevat een aangrijpend gedicht over het verdriet van haar achterblijvende gezin.
Een van de laatste beschreven grafmonumenten herinnert aan Enne Jans, die in 1812 in Mensingeweer overleed. Zijn vrouw Grietje Freerks was al in 1788 overleden en op Maarhuizen begraven. De gezamenlijke gedenksteen verbindt hun levens opnieuw, ondanks de jaren die tussen hun overlijden lagen.
Daarmee eindigt het overzicht zoals Pathuis dat voor Maarhuizen heeft vastgelegd. Maar de geschiedenis van de mensen die hier begraven liggen, reikt veel verder dan de teksten op hun stenen.
Meer dan namen en jaartallen
Wat deze verzameling grafstenen bijzonder maakt, is niet alleen hun ouderdom. De inscripties geven een beeld van een kleine gemeenschap waarin families, boerderijen, geloof en dagelijks leven generaties lang met elkaar verbonden waren.
Sommige stenen zijn nog aanwezig, andere zijn verdwenen, beschadigd of inmiddels aan het oog onttrokken. Dankzij het werk van Pathuis zijn veel van hun opschriften en symbolen toch voor het nageslacht bewaard gebleven.
Voor mijn eigen familieonderzoek vormt deze verzameling een waardevolle bron. Niet alleen omdat Eye Berents hier zijn laatste rustplaats vond, maar ook omdat de namen en wapens van zijn tijdgenoten mogelijk aanwijzingen bevatten voor verder onderzoek.
bp. MAARHUIZEN
1 Gedenktekenen
a. Grafzerken
[2408]
Vervallen.
GDW, blz. 446, nr. [2408].
[2409]
ANNO 1636, DEN 8 JANNEVARY, IS DEN EERBARE BERENT EPPENS IN DEN HEEREN GERUSTET, VERWACHTENDE EEN SALYGE OPERSTANDINGE IN CHRISTO.
Wapens: Rechts: Gedeeld: I een halve adelaar; II drie klaverbladen onder elkaar. Lira,: Huismerk nr. 97.
GDW, blz. 446, nr. [2409].
[2410]
ANNO 1642, DEN 30 APPRILL, IS AYYL MERTEN, DIE HUISFROUWE VAN ADELF REINDERS, IN DEN HEEREN GERUST ENDE LICH ALHIER BEGRAVEN.
N.B. Hierbij: GDW, nr. 2418. Ten dele aanwezig. Vermeld: GSL, blz. 189.
GDW, blz. 446, nr. [2410].
[2410A]
ANNO 1648, DEN 13 MAY, IS DE ERBARE RITSE JACOBS IN DEN HEEREN GERUST, VOORWACHTENDE EEN SALIGE OPSTANDINGE DOER CHRISTUM.
Wapen: Gedeeld: I gedeeld: 1 onherkenbaar huismerk nr. 373; 2 huismerk nr. 374; II gedeeld: I een halve adelaar; 2 een dwarsbalk, vergezeld van drie klaverbladen.
N.B. Onder gras. OMJ.
GDW, blz. 446, nr. [2410A].
[2411]
ANNO 1665, DEN 17 NOFEMBER, IS DEN EERBAREN EDZE HINDRIKX IN DEN HEERE GERUST, VOORWACHTENDE EEN SALIGE OPSTANDINGE IN CHRISTO.
N.B. Hierbij: GDW, nr. 2423.
GDW, blz. 446, nr. [2411].
[2412]
ANNO 1681, DEN 1 SEPTEMBER, IS JACOBS MEINTS TOT N1AARHUISEN GERUST.
Medaillon: Huismerk nr. 375, vergezeld van de letters I.M.
GDW, blz. 446, nr. [2412].
[2413]
ANNO 1683, DEN 23 FEBRUARI, IS TRIENTIEN JACOBS GERUST.
N.B. Hierbij: GDW, nr. 2419.
GDW, blz. 446, nr. [2413].
[2415]
ANNO 1690, DEN 17 JUNIUS, IS DIE EERBAR. GERRIT JOESTEN IN DEN HEEREN GERUST.
Huismerk nr. 377, vergezeld van de letters G.I.
N.B. Niet meer aanwezig. Vermeld GSL, blz. 190. Jaartal misschien 1590. Zie: GSL, blz. 523.447
GDW, blz. 446, nr. [2415].
[2416]
ANNO 1691, DEN 29 APRIL, IS DE EERBARE ROE('KES CLASEN IN DEN HEERE GERUST EN LEYT ALHIER BEGRAVEN, VERWACHTENDE EEN SALYGE OPSTANDINGE IN CHRISTO.
Medaillon: Huismerk nr. 376, vergezeld van de letters R.K.
GDW, blz. 447, nr. [2416].
[2416A]
... S 1691, IS HILYE GER[RYTS] ... VAN GERRYT CORNELIS ... ERNSTHEEM, IN DEN HEERE GERUST.
N.B. Onder gras. OMJ. Zie: Winsums verleden. Groningen 1957. Blz. 193.
GDW, blz. 447, nr. [2416A].
[2417]
ANNO 1692, DEN 4 JULY, IS ALBERT LUYTIENS, DIE SOON VAN DIE E. LUYTIEN ALBERTS, IN DEN HEERE GERUST.
N.B. GMG, nr. 3264.
GDW, blz. 447, nr. [2417].
[2417A]
ANNO 1695, DEN 16 OCTOBER, IS GERTRUT JANS ABBERINGA, DIE DEUCHTSAME HUISFROUW VAN KLA[EIS ECKKES IN DEN HEEREN GERUST.
Bijbeltekst: Openbaring 14:13.
N.B. Onder gras. OMJ.
GDW, blz. 447, nr. [2417A].
[2417B]
... DEN 13 MAYUS, IS DIE ... ME GEERTIEN [S]YABBES, DIE HUIS ... VAN DIE EERSAME WRISTER ... OP EERENSTEHEEM, SEER CHRIS ... EN HEERE ONTSLAPEN.
... LOOPEN LUST / MYN TYDT ... LIEGH HIER EN. RUST / EN VER ... MET BEGEEREN / DEN GROOTEN DAGH DES HEEREN.
N.B. Onder gras. OMJ. Wridser Eylkes en Geertien Siabbes, op Ernstheem 1689-1707. Zie: RAG, Statenarchieven, inv. nr. 719, blz. 80. OGS, blz. 91.
GDW, blz. 447, nr. [2417B].
[2418]
ANNO 1712, DEN 18 MARTIUS, IS IDYE LUIRTS, DE DOCHTER VAN LUIRT LUIRTS EN ELYSABET TONNYS, OVERLEDEN IN HET 14E JAAR HARES OUDERDOMS EN LEIT ALHYR BEGRAVEN.
N.B. Zie: GDW, nr. 2410.
GDW, blz. 447, nr. [2418].
[2419]
ANNO 1730, DEN IE NOVEMBER, IS MEYNT HENDRIX GERUST, DE SOON VAN HINDRIK GERRITS EN HYKE JACOBS, OUT INT 17 JAER, LEIT ALHYR BEGRAVEN.
N.B. Zie: GDW, nr. 2413.
GDW, blz. 447, nr. [2419].
[2420]
ANNO 1732, DEN 19 MAYUS, IS CORNELIS WYRSEMA, DE ZOON VAN GARMT WYRSEMA. IN DEN HEERE ONTSLAPEN, OUT INT ELFTE JAAR.
Wapen vergezeld van de letters C.W.: Een pelikaan met drie jongen.
GDW, blz. 447, nr. [2420].
[2421]
ANNO 1737, DEN 1 MARTIUS, IS DE DEUGHTSAME IIINDRICKTIEN CORNELIS, DE HUISVROUW VAN DE EERBARE GARMT WYRSEMA TOT MAARHUISEN, SEER CHRISTELYK IN DEN HEERE ONTSLAPEN, OUT INT 41STE JAAR, VERWAGTENDE MET ALLE WAAR GELOOVIGEN EEN VROOLYKE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM ONSEN HEERE.
Wapen: Gedeeld: I verlaagd doorsneden: a. een halve adelaar; h. drie klaverbladen; li Op een terras een tegen een boom klimmend omgewend hert.
HIER LEYT HET LICHGAAM IN'RUST / VAN 'T AARDSCHE MOEYELYK LEVEN / WAT NADEEL KAN DE DOOD / AAN GODTS BEMINDEN GEVEN / IN CHRISTUS IS ER HOOP / OM NAMAALS UIT HET STOF / VEREENIGD MET DE ZIEL / TE LEVEN TOT GODS LOF.
GDW, blz. 447, nr. [2421].
[2422]
ANNO 1737, DEN 14 DECEMBER, IS DE EERBARE EYE BERENTS IN DEN HEERE ONTSLAPEN, OUT INT 65sTE JAAR, VERWAGTENDE EEN ZALYGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM.
Wapen: Gedeeld. I een halve adelaar; II doorsneden: a. huismerk nr. 378; b. drie klaverbladen, I en 2.
Bijbeltekst: Openbaring 14:13.
GDW, blz. 447, nr. [2422].
[2423]
ANNO 1743, DEN 6 DESEMBER, IS DE EERSAME LUIRT LUIRTS OP LUTTIE SAAXUM IN HET 70sTE JAAR ZYNS OUDERDOMS SEER SCHIELYK WEGGERUCKT.
Medaillon: Huismerk nr. 154, vergezeld van de letters L.L., van drie klaverbladen, 1 en 2, en van vier penningen, elke letter L tussen twee, horizontaal.
Bijbeltekst: Openbaring 14:13.
N.B. Zie: GDW, nr. 2411.
GDW, blz. 448, nr. [2423].
[2423A]
ANNO 1747, DEN 11 JULIUS, IS DE EERSAME JACOB EEUWES KNOL, IN ZYN LEVEN WOONAGTIG OP ERNSTHIEM, INT 64sTE JAAR ZYNS OUDERDOMS OVERLEDEN, VERWAGTENDE DOOR GODS GENADE MET ALLE WAAR GELOVIGEN VROLYKE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM.
Wapen: Gedeeld I huismerk nr. 379, vergezeld van onderen van drie klaverbladen; II drie knollen met afgesneden loof onder elkaar.
N.B. Onder gras. OMJ.
GDW, blz. 448, nr. [2423A].
[2424]
1757, DEN 28 DESEMBER, IS HYKE JACOBS GERUST, WEDUWE VAN HINDRIK GERRITS, OUT INT 84STE JAAR EN LEIT ALHIER BEGRAVEN.
GDW, blz. 448, nr. [2424].
[2425]
ANNO 1760, DEN 24 SEPTEMBER, IS GARMT WYRSEMA IN DEN HEERE GERUST IN HET TWEEDE JAAR SYNES OUDERDOMS. ANNO 1760, DEN 22 SEPTEMBER IS NYCOLAAUS WYRSEMA IN DEN HEERE GERUST, SYNDE BYNA 3 MAANDEN OUT GEWEEST. TWEE SOONS VAN CLAAS WYRSEMA EN GEESYNA BOLT, VERWAGTENDE UIT GENADE EEN SALIGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM ONSEN HEERE.
GDW, blz. 448, nr. [2425].
[2426]
1762, DEN 7 MAYUS, IS HINDRICK JACOBS GERUST IN DEN OUDERDOM VAN 21 JAAR 4 MAANDEN, DE ZOON VAN JACOB HINDRICKS EN JANTJEN DERCKS.
Wapen: Gedeeld: I een halve adelaar; II drie klaverbladen onder elkaar. Bijbeltekst: GDW, nr. 759.
GDW, blz. 448, nr. [2426].
[2427]
HIER LEGT IN 'T STOF DES DOOTS DE ERENTFESTE GARMT WYRSEMA, IN LEVEN SCHEPPER VAN OBERGOM EN MAARHUISEN, OUDERLING DER GEMEINTE ALDAAR, IS GESTORVEN DEN 16 JANUARIUS 1763 IN HET 76sTE JAAR ZYNS OUDERDOMS, VERWAGTENDE EEN SALIGE OPSTANDINGE TEN LEVEN DOOR JESUS CHRISTUS.
Wapen: Gedeeld: 1 een halve adelaar; II doorsneden: a. in een nest een pelikaan met drie jongen; b. drie klaverbladen, 1 en 2.
Vers: GDW, nr. 739.
GDW, blz. 448, nr. [2427].
[2428]
ANNO 1763 IS ARENT EISES IN SYN 84 JAAR D. 5 J.W. EN ELSE ARENTS HYLKEMA DEN 9 F.BR. TOT IN SYN 53sTE JAAR TE SCHAPHALSTERZYL GERUST EN LEGGEN HYR BEGRAVEN.
N.B. Letters 'D. 5 J.W.': DEN 5 JANUWARI.
GDW, blz. 448, nr. [2428].
[2429]
ANNO 1763, DEN 10 FEBRUARIUS, IS DE EERSAME GUETIEN RINNES IN HET 52sTE JAAR ZYNS OUDERDOMS GERUST.449
GDW, blz. 448, nr. [2429].
[2430]
ANNO 1764, DEN 20 OUGUSTY, IS DE EERWAARDE DIEWERKE CLAASEN, VROU VAN CLAAS LUIRTS SAAXMA, OUT 44 JAAR EN 7 MAANDEN, DEESER WEERELT OVERLEEDEN EN DUS IS HYR TE AARDE GESET.
Wapen: Een met twee pijlen van boven naar beneden schuinkruislings doorstoken mensenhart, vergezeld van drie klaverbladen, 1 en 2.
OP DEESE AARD, AL IS SY VAST GEGRONT / OOIT EENNIG MENS GERUSTHEID VONT / MAAR IN DEN HEEMEL ZAL NA DESSEN / SCHOON OF SY DRAAIT EENS KUSTE WEESEN.
GDW, blz. 449, nr. [2430].
[2431]
IN HET JAAR 1767, DEN 23 JANUARIOS, IS DE EERSAME GEERT ONNES, DE SOON VAN ONNE GEERTS EN EBGE JANS, IN DER TYD WOONAGTIG IN HET CASPEL MAARHUISEN, IN HET BLOEDEN VAN SYN LEVEN DOOR DE DOOT UIT DEESE WERELT WEGGERUCK IN DEN OUDERDOM VAN 31 JAAR, ELF WEKEN EN DRIE DAGEN, EN IS HIER OP MAARHUISEN IN DESE RUSTPLAATSE NEDERGELEGT, VERWAGTENDE DOOR GODS GENADE EEN SALIGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM.
Wapen: Gedeeld: 1 een halve adelaar; II huismerk nr. 380, vergezeld van onderen van drie klaverbladen.
Spreuk: GDW, nr. 759.
GDW, blz. 449, nr. [2431].
[2432]
ANNO 1767, DEN 20 DESEMBER, IS CORNELLIS WYRSEMA IN DEN HEERS GERUST IN DE 9E MAANT SYNS OUDERDOMS, SOON VAN CLAAS WYRSEMA EN GEESYNA BOLT, VERWAGTENDE UIT GENADE EEN SALIGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM ONSEN HEERS.
GDW, blz. 449, nr. [2432].
[2433]
ANNO 1774, DEN 2 JUNIOS, IS GARMT WYRSEMA IN DEN HEERS GERUST IN HET 13 JAAR SYNES OUDERDOMS, SOONE VAN CLAAS WYRSEMA EN GEESYNA BOLT, VERWAGTENDE UIT GENADE EEN SALIGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM ONSEN HEERS.
Medaillon: Ineen nest een pelikaan met drie jongen.
GDW, blz. 449, nr. [2433].
[2434]
1775, DEN 2 NOVEMBER, IS OVERLEEDEN DE DEUGTSAME GRIETIE DERKS, DE NAGELATEN HUISVROUW VAN FREERIK EYLKES EN LAATST VAN GOITLEN RINNES, IN HET 77srs JAAR HAAKS OUDERDOMS EN LEGT HYR BEGRAVEN.
ACH DOET MY HEER UIT 'T GRAF DER SONDEN / EENS OPSTAAN DOOR VERANDERING / ZOO ZAL IK U, JESU, DOOR UW WONDEN / VERRYSEN IN VERWONDERING / EN MET DE GROOTS SCHAAR DER VROOMEN / DIE EEWIG MET EEN BLYDE TOON / EENS VOOR U AANSCHYN ZULLEN KOMEN U ZINGEN LOF VOOR UWEN THROON.
GDW, blz. 449, nr. [2434].
[2435]
TER GEDAGTENISSE VAN DE EERBAAR KLAAS LUIRTS SAAXMA, IN SYN LESVEN HUISMAN OP LUTKESAAXUM IN HET CASPEL MAARHUISEN, ZYNDE OVERLEEDEN DEN 11 FEBRUWARY 1779 IN DEN OUDERDOM VAN 63 JAAREN, 2 MAANDEN EN 26 DAAGEN EN LEGT ALHYR BEGRAAVEN.
Wapen: Tussen de letters K.L. huismerk nr. 381, vergezeld van boven van drie klaverbladen, 2 en 1, en van onderen van drie klaverbladen, 1 en 2.
Vers: GDW, nr. 739.
GDW, blz. 449, nr. [2435].
[2436]
1780, DEN 13 FEBRUWAARY, IS DE EERSAAME JACOB HINDRIKS WILDEVELT, IN DER TYD HUISMAN IN HET CASPEL MAARHUISEN, IN HET 70sTE JAAR ZYNES OUDERDOMS GERUST EN LEGT ALHYR BEGRAVEN, VERHOOPENDE EEN ZAALYGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM.450
Wapen: Gedeeld: I een vork met aan de onderzijde drie naar links gebogen tanden; II doorsneden: a. een met twee pijlen van boven naar beneden schuinkruislings doorstoken hart; b. drie klaverbladen, 1 en 2.
1783, DEN 6 DEZEMBER, IS DE EERBAARE GEPKE DERKS OVERLEEDEN, WED. VAN JACOB HINDRIKS, IN HAAR LEEVEN WOONAGTIG OP HET WILDEVELT IN 'T CASPEL MAARHUISEN, IN HET 60sTE JAAR HAARES OUDERDOMS, EN LEID ALHIER AAN DIE SUUDSYDE BEGRAVEN, VERWAGTENDE EEN ZALIGE OPSTANDINGE DOOR JESUM CHRISTUM.
GDW, blz. 449, nr. [2436].
[2437]
DE EERZAME CLAAS WIERSEMA, ZOON VAN GARBRANDT WIERSEMA EN HINDERICA KIMMINGA, GEBOOREN EN WOONAGTIG OP MAARHUISEN, IN LEEVEN SCHEPPER VAN OBERGUM ALSMEEDE OUDERLING VAN MAARHUISEN, OVERLEEDEN DEN 14 AUGUSTY 1781 IN DEN OUDERDOM VAN RUIM 56 JAAREN.
Wapen: Op een terras voor een nest met drie jongen een pelikaan met opgeheven vlucht.
DE WAARE TROOST IN MYN VERDRIET /` VONDT IK IN DIT LEEVEN NIET / MAAR NAMAALS, DAAR GEEN ONGEVAL / IN EEUWIGHEIDT MY TREFFEN ZAL.
GDW, blz. 450, nr. [2437].
[2438]
ANNO 1782, DEN 12 MARTIUS, IS DE EERBAARE LISABET PIETERS TIL, IN HAAR LEEVEN HUISVROUW VAN D.E. EILKE FREERKS, WOONAGTIG IN HET CASPEL MAARHUIZEN, ZYNDE OVERLEEDEN IN HET 39sTE JAAR HAARES OUDERDOMS EN LEIT ALHIER BEGRAAVEN, VERWAGTENDE EEN ZAALIGE OPSTANDINGE ALLEEN DOOR JESUM CHRISTUM.
Wapen: Een links dekkende dakpan, vergezeld respectievelijk van boven en ter zijde van de letters L.P.T. en van onderen van twee klaverbladen, aan elke zijde van de dakpan één.
Vers: GDW, nr. 779.
GDW, blz. 450, nr. [2438].
[2439]
ANNO 1792, DEN 15 DECEMBER, IS D.E. DERK JACOBS WILDEVELD, ZOON VAN D.E. JACOB HINDRIKS WILDEVELD EN GEPKE DERKS, OVERLEEDEN IN HET 40sTE JAAR ZYNES OUDERDOMS EN LEGT ALHIER TER PLAATS BEGRAAVEN IN HOOPE VAN EEN ZALIGE OPSTANDINGE TEN EEUWIGEN LEEVEN DOOR ONZEN HEERE JESUM CHRISTUM.
GDW, blz. 450, nr. [2439].
[2440]
ANNO 1797, DEN 17 MALUS, IS DE EERBAARE MENSTE CORNELIS OVERLEEDEN, IN HAAR LEEVEN DE HUISVROUW VAN D.E. MEINT JACOBS, WOONAGTIG IN HET WILDEVELT, IN HET 30sTE JAAR HAARES OUDERDOMS, WIENS STOFLYK DEEL ALHIER RUST TOT OP DEN DAG DER ALGEMEENE OPSTANDINGE.
AANDOENLYK UIR, WAARIN IK ZAG / HET SCHEIDEN VAN MYN ECHTGENOOT / DIE TROOST VOOR JAREN VAN HAAR KROOST / IS ONS OP AARD ONTSEGT / HAAR GOEDE GEEST, DIE DAARVOOR PLEIT / IS HEEDEN UITGEBLUST / 'T LYK LEGT NU ONDER DEESE ZERK/IN'TSOMBRE GRAF EN RUST / TOTDAT DE GROFS GOD HAAR WEER OPWEKKEN ZAL / EN DAT OP ZYNEN WENK DOOR 'T LAAST BAZUINGESCHAL.
GDW, blz. 450, nr. [2440].
[2441]
1803, DEN 10 NOVEMBER, OVERLEED PIETER HARMS WYK IN 'T 9DE JAAR ZYNS LEVENS, ZOON VAN D.E. HARM KLAASEN WYK EN SIEMENTJE PIETERS TE ERNSTHEEM, EN LEGT HIER BEGRAVEN.
N.B. Omstreeks 1955 vervangen door nieuwe zerk, waarop: IN NOV. 1803 OVERLEED PIETER HARMS, OUD 8 JAAR, ZOON VAN H.K. WYK EN S.P. HYLKEMA.
GDW, blz. 450, nr. [2441].
[2442]
GEDENKSCHRIFT VAN DE E. JURJEN IZEBRANTS, WAS GETROUWD MET MARTJEN TAMMES HUISENGA, WEDEE. KLAAS LUURTS, DEN 4 DESEMBER 1799, EN OVERLEDEN OP LUTKE SAAXUM DEN 4 APRIL 1804451 IN HET 64STE JAAR ZYNES OUDERDOMS EN LEID ALHIER BEGRAVEN.
Wapen: Tussen de letters 1N en IS huismerk nr. 382, vergezeld van boven van drie klaverbladen, 2 en I, en van onderen van een hart.
IN LEEVEN LANDMAN OP ZYN HOEV / DAN 'T STERVEN VESTIGD ZYN VERTOEV / TEN EINDE HY OP DIEN GROTEN DAG / OP 'T HOOGST BEVEL VERSCHYNEN MAG / DEN ZALIGMAKER 'T FUNDAMENT / WAS ZYN VERTROUWEN IN ZYN END / ZYN HOOP EN STEUNEN GING ONS VOOR,/ VAN HIER NAAR D'EEUWIGHEDEN DOOR.
N.B. Ook vermeld in "Gedigten van Jacob J. Sijtsma", blz. 111. Handschrift in bezit van de heer L. Zuideveld, Grijpskerk.
GDW, blz. 450, nr. [2442].
[2443]
GEDENKSTEEN. DEN 18 SEPTEMBER 1812 IS DE EERZAME ENNE JANS TE MENSINGWEER IN ZYN WONING NO. 16 OVERLEDEN, OUD RUIM 75 JAREN, NADAT ZYN EHEVROUW GRIETJE FREERKS OP DEN 4 APRIL 1788 TE MAARHUIZEN OP DE PLAATS NO. 9 OVERLEDEN IS, OUD 52 JAREN, EN LIGGENDE ALHIER BEGRAVEN.
ONS VADERS LEEFTYD GING VOORBY / 'T LYK RUST AAN ONZE MOEDERS ZY / ZOO LANG OP GODS BEVEL 'T HEELAL / TEN JONGSTEN DAG HERRYZEN ZAL / DAAR HAVE EN HALM IN 'T RUIM VERSCHIET / GEZEGEND WAS IN HUN GEBIED / VIER TELGEN AAN VEREENDE STAM / WAARVAN DE SEYS EENS EEN WEG NAM / ONTVLOOG DE TYD VOOR 'T HEYL ZOO DUUR / VOOR 'T AL VERBAZEND STERVENSUUR / VAN BOETE EN HOOP TOCH NIET ONTBLOOT / OP 'T ZALIG ERFDEEL VAN DEN DOOD.
N.B. Ook vermeld in "Gedigten van Jacob J. Sijtsma", blz. 128: hier oud schepper van Maarhuizen genoemd. Handschrift in bezit van de heer L. Zuideveld, Grijpskerk.
GDW, blz. 451, nr. [2443].
Bronverantwoording
Dit verhaal is gebaseerd op de beschrijvingen van de grafmonumenten van Maarhuizen in A. Pathuis, Groninger Gedenkwaardigheden – Teksten, wapens en huismerken van 1298–1814, pagina 446–451.
De oorspronkelijke historische gegevens zijn voor deze website samengebracht in een verhalende beschrijving. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen wat de grafschriften daadwerkelijk vermelden en de bredere historische betekenis die eraan kan worden verbonden.