De familie Luttje

Van de Groningse Veenkoloniën naar Loosduinen en Noorddijk

Van mijn vier familietakken is de familie Luttje misschien wel de minst bekende. De naam komt via mijn grootvader Jan Henri Luttje in mijn stamboom terecht, maar over zijn leven en achtergrond wist ik lange tijd bijzonder weinig. Juist daardoor werd het interessant om verder te zoeken. Wat begon bij een grotendeels onbekende grootvader, groeide uit tot een familiegeschiedenis die terugvoert naar de Groningse Veenkoloniën en uiteindelijk tot in de achttiende eeuw.

Jan Henri Luttje werd in 1914 geboren in Loosduinen. Zijn vader Jan Luttje was afkomstig uit Veendam, terwijl zijn moeder, Henriette Adriana Maria Hijna, uit Rotterdam kwam. Daarmee kwamen twee geografisch verschillende familielijnen samen. De ene had haar wortels in de provincie Groningen, de andere in Zuid-Holland.

Op 7 oktober 1939 trouwde Jan Henri in Noorddijk met Jantje Lubbers, mijn grootmoeder. Hij was op dat moment boekhandelaar en zij werkte als kantoorbediende. Kort na hun huwelijk richtte hij in Groningen het Algemeen Uitgeversbedrijf Bico op, dat zich bezighield met de handel in boeken, het inrichten van leesbibliotheken en uitgeversactiviteiten.

De jaren die volgden waren niet eenvoudig. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde zich een bewogen periode af, die Jan in een persoonlijke brief uit juni 1945 beschreef. Ook het huwelijk kende grote problemen. In januari 1946 overleed hun zoontje Jan Evert, nog maar één jaar oud. Een jaar later, in juni 1947, werd het huwelijk officieel ontbonden.

Hoewel deze gebeurtenissen uit documenten zijn te reconstrueren, blijft Jan Henri voor mij persoonlijk grotendeels een onbekende. Zijn zakelijke activiteiten, zijn brieven en de bewaard gebleven rechtbankstukken geven wel een beeld van zijn leven, maar vertellen niet het hele verhaal.

Meer over zijn leven, zijn bedrijf en de gebeurtenissen tijdens en na de oorlog is te vinden op de afzonderlijke pagina over Jan Henri Luttje.

Terug naar de Groningse Veenkoloniën

Wanneer we de familiegeschiedenis verder terugvolgen, komen we terecht in Veendam en Muntendam. Hier leefden verschillende generaties van de familie Luttje, in een gebied waar landbouw, turfwinning en scheepvaart lange tijd een belangrijke rol speelden.

Jan Luttje, de vader van Jan Henri, werd op 8 augustus 1888 in Veendam geboren. Zijn ouders waren Emme Luttje en Johanna op de Dijk. Emme, geboren in 1853 in Muntendam, werkte als scheepjager. Dat was iemand die hielp schepen voort te trekken vanaf de wal, vaak met behulp van een paard. Een beroep dat nauw verbonden was met de kanalen en het goederenvervoer in de Veenkoloniën, maar dat later grotendeels zou verdwijnen.

Emme overleed in 1890, slechts 36 jaar oud. Zijn zoon Jan was toen nog geen twee jaar. Ook zulke gegevens geven een inkijkje in de omstandigheden waarin eerdere generaties opgroeiden.