ACHTERGRONDEN

Vrijuit – Daan Huizinga in de politieke pers

Zeven journalistieke observaties uit 1976 en 1977

Wie oude kranten doorbladert, ontdekt dat politici niet alleen werden beoordeeld op hun besluiten en politieke overtuigingen. Ook hun optreden, kleding, gevoel voor humor en soms merkwaardige uitspraken vormden dankbare onderwerpen voor journalisten.

Dat gold zeker voor Daniël (Daan) Huizinga, die tussen 1970 en 1982 gedeputeerde van Drenthe was namens de Partij van de Arbeid. Daan stond bekend om zijn eigenzinnige manier van optreden en zijn uitgesproken persoonlijkheid. Hij schuwde de discussie niet, maar wist met een grap of onverwachte opmerking ook regelmatig de aandacht op zich te vestigen.

Een bestuurder met een eigen stijl

Voordat Daan Huizinga de politiek in ging, was hij onderwijzer en later hoofd van de Jozef Israëlsschool in Assen. In 1953 werd hij lid van Provinciale Staten en vanaf 1970 maakte hij deel uit van het dagelijks bestuur van de provincie Drenthe.

Tijdens zijn politieke loopbaan hield hij zich onder meer bezig met natuur- en landschapsbeheer, sportvoorzieningen en maatschappelijke ontwikkelingen. Zijn betrokkenheid bij de bescherming van het Drentse landschap en zijn inspanningen om financiële middelen voor de provincie beschikbaar te krijgen, bezorgden hem een herkenbare plaats in de regionale politiek.

Maar Daan was ook iemand die niet altijd binnen de gebruikelijke bestuurlijke omgangsvormen leek te passen. Zijn informele manier van spreken, zijn gevoel voor theater en zijn soms directe reacties leverden regelmatig stof op voor de regionale pers.

De journalistieke blik van Vrijuit

In de rubriek Vrijuit van het Nieuwsblad van het Noorden verschenen in 1976 en 1977 verschillende korte stukken over Daan Huizinga.

Het waren geen uitgebreide politieke analyses of objectieve verslagen van zijn bestuurlijke prestaties. De artikelen hadden vooral het karakter van persoonlijke observaties, waarin ironie, humor en soms scherpe kritiek een belangrijke plaats innamen.

De ene keer ging het over zijn optreden tijdens een officiële receptie, waar een glas sherry aanleiding gaf tot een bijna komische beschrijving. Een andere keer over zijn gewoonte om met een onverwachte opmerking de aandacht te trekken, bijvoorbeeld bij de opening van de Drentse Rijwielvierdaagse.

Ook zijn kleding ontkwam niet aan commentaar. Een keurig grijs pak werd door de aanwezige pers als opvallend rechts bestempeld, waarop Daan zijn politieke overtuiging met een rode zakdoek onderstreepte.

Niet alle stukken waren even luchtig. Tijdens een vergadering van Provinciale Staten raakte hij zichtbaar geïrriteerd door een vertegenwoordiger van de Boerenpartij, die zich verzette tegen subsidies voor sport en kunst. Daarachter ging een wezenlijk politiek verschil van inzicht schuil over de vraag welke activiteiten door de overheid ondersteund moesten worden.

Daan en sherry

Drents gedeputeerde Daan Huizinga, twee jaar geleden door deze krant als - man van het jaar uitgeroepen, is een joviale bink. Vorige week poetste hij dat image weer eens op tijdens de afscheidsreceptie van de directeur van de Drentse Sportraad Martin Mallon. Soepeltjes spuide hij een stroom van lovende woorden in de richting van de vertrekkende sportbons, die hij steevast bij de voornaam noemde en tutoyeerde. Ook Martin's vrouw Willy had het genoegen. Zij mocht zelfs op beide wangen een zoen incasseren. Daan Huizinga onderbrak er graag zijn toespraak voor. Maar Daan had nog meer geintjes in petto. Toen de juffrouw met een dienblad geestrijk vocht voor zijn neus langs liep, interrumpeerde hij zichzelf opnieuw. "Graag een glas sherry op die tafel daar," zei hij tegen de verraste serveerster, wijzend op een tafeltje ver van het katheder. Toen de vertwijfeld zoekende juffrouw er niet één, twee, drie uitkwam, verduidelijkte Daan: "Daar bij die mooie vrouw". En dat was Daan's eigen wettige echtgenoot. Deze hoorde de bede om drank van haar man gelaten aan, ook al omdat het nog heel wat voeten in aarde had eer de sherry ter bestemder plekke was aangekomen. Afgaande op die zoekende serveerster moet de nadere vingerwijzing toch een tikkeltje overtrokken zijn geweest. Maar hoe dan ook, Daan had er succes mee evenals met zijn opmerking dat Martin "stom is om naar Rotterdam te verhuizen". "Maar ja", legde Daan uit, "ik denk erg regionaal". Waarvan acte.

(1976)

Giftig

Ook in de politiek kan je de gal overlopen. De Drentse gedeputeerde Daan Huizinga gaf daar gisteren blijk van. In de politiek is het niet zo gezond om giftig te worden —je kunt wel aan de gang blijven nietwaar? — maar gisteren kon Huizinga zijn woede niet meer binnensmonds houden. Oorzaak van dit alles was de Boerenpartijvertegenwoordiger Koekoek. Herhaaldelijk gaat de vinger van Koekoek de lucht in om te zeggen „Wij zijn tegen".

Aan subsidies heeft hij een gloeiende hekel. De mensen moeten zich zelf maar zien te redden, zo is de stelling van Koekoek. Met een subsidie voor de Provinciale Sportraad was het gisteren niet anders. Ja, wat doet zo'n sportraad eigenlijk? - Daar kan ik giftig om worden. Koekoek is altijd tegen. Als hij met de feiten op de hoogte was, zou hij dat niet kunnen zeggen. Laat hij alle stukken, eens lezen", klonk de nijdige stem van Daan Huizinga uit de luidsprekers.

Maar eenmansfractieleider Koekoek wordt daar niet heet of koud van. Prompt het volgende agendapunt stemt hij weer tegen. Dit maal een subsidie voor het uitlenen van beeldende kunst, „Laten die kunstenaars hun spullen zelf maar uitlenen, dat heeft de overheid niet te doen", zegt Koekoek.

Soms kun je de andere Statenleden horen knarsetanden als het „njet" van Koekoek klinkt.

(1976)

Voor de vuist weg

Gedeputeerde Daan Huizinga van Drenthe blijft bij elk officieel optreden aan zijn populariteit werken. Gisteravond opende hij de elfde Drentse Rijwielvierdaagse. Hij is ook voorzitter van die club. Op weg naar het schavotje om het volk toe te spreken trok Daan omstandig zijn jasje uit. Als voorzitter van de Stichting Drentse Rijwielvierdaagse stak hij een verhaaltje af. Hij deed dat voor de vuist weg. "In mijn zenuwachtigheid heb ik de aantekeningen thuis gelaten," zei hij. Daan stapte na zijn toespraak van het schavotje af en trok zijn jas aan. leder dacht dat de opening voorbij was. Maar Daan kwam weer terug en begon opnieuw met zijn toespraak. Hij had zijn colbert aangetrokken, omdat hij als gedeputeerde de aanwezigen ging toespreken. En toen werd ook de elfde rijwielvierdaagse officieel geopend.

(1976)

Berekoud

Maandagmorgen is altijd een lastige morgen. Verwarmingsinstallaties, en zelfs gedeputeerden, hebben kennelijk altijd even moeilijk om de juiste temperatuur te pakken te krijgen. Gistermorgen tijdens een commissievergadering in de statenzaal van het provinciehuis zat iedereen zo'n beetje te vernikkelen. Armen en benen werden driftig gewreven. Na een paar uur kwam het hoge woord er dan toch uit toen één van de statenleden opmerkte: "Eenergiebesparing is een goede zaak maar hier is het toch echt té koud. Woorden gegrepen uit het hart van gedeputeerde Daan Huizinga. Zijn reactie was tenminste: „Ik sta er op dat in de notulen wordt opgenomen dat het hier berekoud is."

(1976)

Rechts pak

De Drentse gedeputeerde Daan Huizinga - een aanhanger van de PvdA - pleegt netjes gekleed en goed verzorgd door het leven te gaan. Gisteren stapte hij door de statenzaal gestoken in een grijs pak met een wat lichter grijs streepje, een kostuum dat ook wel „Luns-pak" wordt genoemd.

Bij de perstribune werd de gedeputeerde staande gehouden door de opmerking dat hij vandaag een "keurig rechts pak" droeg. Daan Huizinga liet dat niet over zijn kant gaan. Toen hij op een gegeven ogenblik dan ook aan de beurt was om iets te zeggen begon hij met de opmerking: "Het mag dan een rechts pak zijn maar mijn zakdoek is vuurrood." En iedereen zag dat hij inderdaad de waarheid sprak.

Nog een opmerking van CDA-vertegenwoordiger P. de Noord: „Misschien wel een rechts pak maar het colbertje blijft van links naar rechts overslaan."

(1976)

Van een knipoog naar politieke kritiek

In 1977 werd de toon serieuzer.

Bij het samenstellen van de kandidatenlijst voor de Provinciale Statenverkiezingen van 1978 kreeg Daan vanuit zijn eigen PvdA-afdeling kritiek omdat hij weinig partijvergaderingen bezocht.

De columnist stelde daar een interessante vraag tegenover: moet een politicus vooral worden beoordeeld op zijn aanwezigheid bij partijbijeenkomsten, of op zijn daadwerkelijke werkzaamheden als bestuurder?

Opmerkelijk genoeg verviel de schrijver vervolgens zelf in een weinig onderbouwde kwalificatie van Daans bestuurlijke optreden. In een latere aanvulling erkende de rubriek dat de gebruikte bewoording te scherp was geweest.

Dat maakt juist dit laatste stuk bijzonder. Het laat zien dat niet alleen het handelen van een politicus, maar ook het oordeel van een journalist onderwerp van discussie kan zijn.

Een tijdsbeeld, geen definitief oordeel

Waarom heb ik deze artikelen op mijn website opgenomen?

Niet omdat ze een volledig beeld geven van Daan Huizinga als politicus. Daarvoor zijn de stukken te kort, te persoonlijk en soms te duidelijk gekleurd door de mening van de schrijver.

Ze zijn vooral interessant als tijdsbeeld. Ze laten zien hoe een eigenzinnige bestuurder in de jaren zeventig door de regionale pers werd gevolgd, hoe politieke tegenstellingen soms op een bijna persoonlijke manier werden uitgevochten en hoe humor en kritiek in de journalistiek door elkaar konden lopen.

De artikelen vertellen daardoor minstens zoveel over de politieke en journalistieke cultuur van die tijd als over Daan Huizinga zelf.

De oorspronkelijke teksten heb ik hieronder behouden. Ze moeten worden gelezen als journalistieke observaties uit hun eigen tijd, niet als een volledige of onafhankelijke beoordeling van zijn politieke loopbaan.

Want ook achter de publieke verschijning van een politicus gaat een mens schuil die meer is dan de momentopnamen die een journalist van hem vastlegt.

Kweekscholen

Het is niet gemakkelijk eenvoudige taal te blijven spreken en gebruiken als je op een bepaald terrein ontzettend deskundig bent geworden. Telkens blijkt weer dat vaktaal een enorme vervreemding teweeg kan brengen en afstanden tot het gewone volk gaat oproepen die er nou juist helemaal niet zouden moeten zijn. Spreek en schrijf eenvoudig, is een slogan die al geruime tijd door Anne Vondeling wordt gepredikt. En als je maar blijft doordrammen dan moet dat op den duur resultaten gaan opleveren.

Mevrouw mr. A. P. Schilthuis, Commissaris van de Koningin in Drenthe en als gevolg daarvan ook voorzitster van de provinciale staten, is kennelijk ook op die toer gegaan. Gisteren riep zij gedeputeerde Daan Huizinga tot orde die het voortdurend had over manuele expressie". Het zou goed zijn de toehoorders even uit te leggen wat dat nou precies betekent", kreeg de gedeputeerde toegeworpen.

Huizinga legde geduldig uit dat hij in dit geval sprak over handvaardigheid, vroeger vaak figuurzagen, maar tegenwoordig valt daar veel onder. „Dan zal ik ook maar niet spreken over pedagogische academies maar over kweekscholen", zo voegde de gedeputeerde er even later nog aan toe.

(1977)

Stout

Met de democratie binnen de Partij van de Arbeid blijft het af en toe sukkelen. Gepraat wordt er genoeg, maar van een ware democratie is amper sprake. Tijdens de vergadering van de afdeling Assen, die de kandidatenlijst voor de statenverkiezingen van volgend jaar samenstelde, bleek dat weer eens overduidelijk.

Bij het samenstellen van zo'n lijst namelijk wordt er over mannen en vrouwen binnen de socialistische club gepraat, zonder dat de kwaliteiten van die mensen of heb gebrek daaraan, aan de orde komen.

Daan Huizinga bijvoorbeeld kreeg er goed van langs. PvdA-lid Gerard Roede liet de ruim 60 aanwezige socialisten weten Daan geen goede partijgenoot te vinden omdat hij de vergaderingen nooit bezocht van de partij. Terecht wees het Tweede Kamerlid Henk Knol - Daan was er niet - er op dat het al dan niet bezoeken van afdelingsvergaderingen niets bewijst. Men zal Huizinga moeten beoordelen op zijn werk als gedeputeerde. „Wat deed Huizinga als gedeputeerde voor de PvdA, daar gaat het om".

En kijk, daar begint de partijdemocratie te falen. ledereen vindt Daan Huizinga een naar mannetje, omdat hij niet gezellig meedoet aan de socialistische theekransjes, maar niemand stond op om te zeggen wat de goede Daan dan allemaal fout doet als gedeputeerde.

Blijkbaar is niemand binnen de afdeling Assen in staat om te beoordelen of een statenlid het al dan niet goed doet. Dat komt omdat men niet de moeite neemt om de statenwerkzaamheden te volgen, terwijl aan de andere kant het statenlid niet wordt gevraagd om tekst en uitleg te komen geven.

Je moet een statenlid als Huizinga niet laten kelderen op de kandidatenlijst, omdat hij geen partijvergaderingen bijwoont. Je moet aantonen dat hij een zwak gedeputeerde is, wat hij dan fout deed en hoe het met een ander beter kan. En aan die inventiviteit ontbreekt het.

Hoewel, een goede krantenlezer kan weten dat de gedeputeerde Huizinga nogal eens weet te blunderen

Tussen blunderen en als bestuurder een zwakke indruk maken bestaat verschil. In deze rubriek van 29 november stond aan het einde van een stuk over gedeputeerde Daan Huizinga (PvdA, Drenthe) dat een goed krantenlezer kan weten dat Huizinga nog wel eens blundert. Achteraf is ons duidelijk geworden, dat die woordkeuze wat al te kras is geweest. Hoewel er een aantal aanwijzingen zijn dat Daan Huizinga als bestuurder zwak is, lijkt het niet helemaal terecht hem dat als blunderen aan te wrijven.

(1977)